Page 22 - Demo

Principati pas Augustit. Sundimi i dinastiveEdhe pasardh%u00ebsit e Oktavian Augustit vijuan t%u00eb ruanin formalisht institucionet republikane. Pa nj%u00eb trash%u00ebgimtar q%u00eb t%u00eb merrte pushtetin pas vdekjes s%u00eb tij, Augusti kishte bir%u00ebsuar nj%u00eb pasardh%u00ebs nga fisi i Jul%u00ebve, Tiberin, i cili u zgjodh perandor. Me Tiberin fillon principati i dinastis%u00eb s%u00eb Jul-Klaud%u00ebve (vitet 14-68 e.s..), gjat%u00eb t%u00eb cilit do t%u00eb sundojn%u00eb kat%u00ebr perandor%u00eb. Dy prej tyre, Tiberi dhe Klaudi u treguan t%u00eb p%u00ebrkushtuar n%u00eb drejtimin e perandoris%u00eb. Nd%u00ebrsa Kaligula, i etur p%u00ebr pushtet, tregoi paq%u00ebndrueshm%u00ebri n%u00eb veprimtarin%u00eb e tij. Ai e shpalli edhe kalin e tij konsull. K%u00ebto rr%u00ebfime, ndon%u00ebse p%u00ebrcillen nga autor%u00eb antik%u00eb, duhen par%u00eb me kujdes kritik, sepse mund t%u00eb p%u00ebrmbajn%u00eb edhe elemente propagande politike. Perandori i fundit i k%u00ebsaj dinastie ishte Neroni, i cili vuante nga mania e madh%u00ebshtis%u00eb. Ai nuk interesohej pothuajse fare p%u00ebr pun%u00ebt e shtetit, por jepej pas arg%u00ebtimeve. Neroni i vuri zjarrin Rom%u00ebs dhe p%u00ebr k%u00ebt%u00eb faj%u00ebsoi t%u00eb krishter%u00ebt, t%u00eb cil%u00ebt u torturuan dhe u vran%u00eb. Pas nj%u00eb periudhe turbullirash, ku brenda nj%u00eb viti u nd%u00ebrruan kat%u00ebr perandor%u00eb, ushtria zgjodhi perandor Tit Flav Vespasianin, me t%u00eb cilin fillon principati i dinastis%u00eb s%u00eb Flav%u00ebve (68-96 e.s..). Vespasiani ka qen%u00eb nj%u00eb nd%u00ebr politikan%u00ebt dhe ushtarak%u00ebt m%u00eb t%u00eb m%u00ebdhenj t%u00eb koh%u00ebs s%u00eb tij (gjat%u00eb k%u00ebsaj periudhe nisi nd%u00ebrtimi i amfiteatrit gjigant, Koloseut). Pas tij, sunduan dy perandor%u00eb: Titi, i biri i Vespasianit, dhe Domiciani.Pas vrasjes s%u00eb k%u00ebtij t%u00eb fundit, senati zgjodhi perandor Nerv%u00ebn, me t%u00eb cilin z%u00eb fill qeverisja e dinastis%u00eb s%u00eb Antonin%u00ebve (98-192), t%u00eb quajtur edhe %u201cperandor%u00ebt e mir%u00eb%u201d. Sundimi u pasua nga Trajani, q%u00eb ishte i pari perandor nga provincat (Spanja), i shquar p%u00ebr aft%u00ebsi drejtuese. Edhe pasardh%u00ebsi i tij, Adriani, nj%u00eb njeri me kultur%u00eb t%u00eb gjer%u00eb, u dallua p%u00ebr aft%u00ebsit%u00eb e tij dhe p%u00ebr fortifikimet n%u00eb kufijt%u00eb e perandoris%u00eb. T%u00eb tjer%u00eb perandor%u00eb t%u00eb kulturuar kan%u00eb qen%u00eb: Antonin Piu, i cili kujtohet si nj%u00eb burr%u00eb shteti i respektuar nga t%u00eb gjith%u00eb, dhe sidomos Mark Aureli. Mark Aureli ishte nj%u00eb intelektual i nivelit t%u00eb lart%u00eb. Vepra e shkruar prej tij, %u201cRreth vetvetes%u201d, %u00ebsht%u00eb nj%u00eb monument i mendimit filozofik dhe i respektimit t%u00eb virtyteve. Mark Aureli qeverisi n%u00eb koh%u00eb t%u00eb v%u00ebshtira p%u00ebr Perandorin%u00eb, p%u00ebr shkak t%u00eb problemeve ekonomike, politike, ushtarake t%u00eb brendshme e t%u00eb jashtme. Pas Mark Aurelit, n%u00eb pushtet erdhi biri i tij, Komodi, i fundit i dinastis%u00eb s%u00eb Antonin%u00ebve. N%u00eb koh%u00ebn e sundimit t%u00eb %u201cperandor%u00ebve t%u00eb mir%u00eb%u201d, Perandoria Romake arriti kulmin e zhvillimit t%u00eb saj, duke u bazuar n%u00eb parimet augustiane t%u00eb administrimit. Me sundimin e dinastis%u00eb perandorake t%u00eb Sever%u00ebve (193-235) dhe t%u00eb perandor%u00ebve ushtarak%u00eb (235-284) fillon r%u00ebnia e perandoris%u00eb.Busti i Mark Aurelit3Analizoni p%u00ebrmes mendimit kritik%u2022 Gjat%u00eb jet%u00ebs s%u00eb saj, Roma kaloi n%u00eb disa forma qeveris%u00ebse. Jepni gjykimin tuaj se cila ka qen%u00eb m%u00eb e suksesshmja dhe pse.Vler%u00ebsoni njohurit%u00eb tuaja%u2022 %u00c7far%u00eb ishte principati?%u2022 A i shfuqizoi Augusti institucionet e Republik%u00ebs? Pse?%u2022 Cili ishte q%u00ebndrimi i Augustit ndaj shtresave t%u00eb ndryshme sociale?%u2022 Cilat ishin dinastit%u00eb q%u00eb pasuan sundimin e Augustit?%u2022 N%u00eb cil%u00ebn dinasti u sh%u00ebnua %u201ckoha e art%u00eb%u201d e Perandoris%u00eb? Pse? Kush p%u00ebrfitoi m%u00eb shum%u00eb dhe kush mbeti i p%u00ebrjashtuar?%u2022 Me Oktavian Augustin vazhdoi procesi i romanizimit t%u00eb Perandoris%u00eb. %u00c7far%u00eb kuptoni me k%u00ebt%u00eb?Hulumtoni dhe diskutoni20